       |
||
  » home » newsy » galeria » sterow. ruchem » wagony » mapa kolejowa » linia 117      » o stronie... » o autorze... » księga gości » linkownia » kontakt 
|
Sygnalizatory przytoroweSygnalizatory przytorowe to jedne z najważniejszych zewnętrznych urządzeń sterowania ruchem kolejowym, pozwalają na przekaz zmiennych informacji obsłudze trakcyjnej. Pod względem budowy wyróżnia się sygnalizatory mechaniczne (kształtowe), składające się z ruchomych elementów poruszanych pędnią (lub - rzadziej - napędem elektrycznym) oraz świetlne, wyświetlające sygnały w postaci kombinacji świateł w różnych kształtach i kolorach. Sygnalizacja mechaniczna jest wciąż stosowana w wielu zarządach na niezmodernizowanych liniach, w tym w Polsce. Uzupełnieniem sygnalizacji mechanicznej są podświetlane ruchome przesłony z kolorowymi szkłami, pozwalające na pokazywanie sygnałów nocnych. Podstawowym kryterium podziału sygnalizatorów ze względu na ich funkcję jest podział na sygnalizatory pociągowe, przekazujące informacje dotyczące jazd pociągowych, oraz manewrowe, służące do kierowania ruchem manewrowym. Sygnalizatory pociągowe Do sygnalizatorów pociągowych zalicza się semafory, tarcze zaporowe (semafory zaporowe), tarcze ostrzegawcze, tarcze ostrzegawcze przejazdowe i sygnalizatory powtarzające. Semafory Semafor pozwala na pokazywanie sygnałów zezwalających (z wyjątkiem semaforów zaporowych) oraz zabraniających jazdy pociągowej, w niektórych przypadkach w sygnalizacji świetlnej również zezwalających na jazdę manewrową (sygnał stój dla jazd pociągowych dotyczy także jazd manewrowych). Większość nowych semaforów pozwala także na wyświetlenie sygnału zastępczego. Oprócz tego semafory świetlne mogą pełnić rolę tarcz ostrzegawczych, informując o wskazaniach na następnym sygnalizatorze. Semafory podzielić można na niesamoczynne, których wskazania zależą wyłącznie od personelu nastawni, półsamoczynne, na których sygnał zabraniający jazdy pokazywany jest automatycznie po minięciu przez czoło pociągu (przy współpracy z czujnikami lub obwodami torowymi) oraz samoczynne, sterowane w pełni automatycznie - czyli semafory samoczynnej blokady liniowej, których wskazania zależą wyłącznie od stanu blokady i zajętości osłanianych odstępów. Maszty/obudowy semaforów pół- i niesamoczynnych malowane są w czerwono-białe pasy, samoczynnych - na biało. Rodzaje semaforów pół- i niesamoczynnych
Zamiast semaforów zaporowych przy wjeździe z torów przeciwnych do zasadniczego niekiedy stosuje się specyficzne sygnalizatory wyposażone tylko w jedną komorę światła białego służącą do wyświetlania sygnału Sz. W stanie zasadniczym sygnalizator Sz jest ciemny a obsługa trakcyjna ma obowiązek się przed nim zatrzymać. Maszt takiego sygnalizatora malowany jest na szaro. Semafor kształtowy Semafor kształtowy składa się z kratownicowego masztu na górze którego ulokowane jest jedno lub dwa ruchome ramiona, połączone z ruchomą przesłoną wyposażoną w kolorowe szkła służące do wyświetlania sygnałów nocnych (górne czerwono-zielone i opcjonalnie dolne pomarańczowe). Szkła oświetlane są od tyłu lampą naftową lub gazową, która wciągana jest na górę przy pomocy specjalnego wciągu napędzanego korbą u podstawy semafora. 
Semafor kształtowy Semafory kształtowe dzielą się na semafory jednoramienne, mogące pokazać sygnały Sr1 (stój) i Sr2 (wolna droga), dwuramienne sprzężone - sygnały Sr1 i Sr3 (wolna droga ze zmniejszoną prędkością) oraz dwuramienne niesprzężone - Sr1, Sr2 i Sr3. Na maszcie semafora zainstalowana może zostać komora z białym światłem służąca do wyświetlania sygnału zastępczego lub inne dodatkowe wskaźniki. Napęd sygnałowy mechaniczny Napęd sygnałowy umieszczony jest przy podstawie semafora kształtowego, składa się z krążka załomowego pędni ze żłobkiem i dźwigni z wodzikiem przenoszącej ruch obrotowy krążka poprzez pręt nastawczy na ramię. Napędy tarcz ostrzegawczych, zaporowych i manewrowych mają podobną budowę. Krążki napędów semaforów dwuramiennych posiadają żłobki z obu stron do poruszania oddzielnymi ramionami - odpowiednie ustawienie ramion zależy od kierunku przesuwu pędni. Oprócz typowych napędów, tzw. końcowych, istnieją napędy pośrednie, wykorzystywane w przypadku nastawiania wspólną pędnią semafora i odnoszącej się do niego tarczy ostrzegawczej. W przypadku podziemnego doprowadzenia pędni stosuje się dodatkowy krążek załomowy w osobnej obudowie, w przypadku większego skoku pędni (stosowanego przy semaforach nastawianych ze znacznych odległości) napęd posiada dodatkowo przekładnię zębatą. 
Napęd sygnałowy mechaniczny Oprócz napędów mechanicznych istnieją napędy sygnałowe elektryczne (np. typu VES), które stosowane były w urządzeniach elektromechanicznych (suwakowych). Są one już bardzo rzadko spotykane ze względu na wymianę sygnalizacji na nielicznych już stacjach z tymi urządzeniami na sygnalizację świetlną. Prowizorycznie stosowanym rozwiązaniem podczas przebudowy urządzeń jest napęd sygnałowy obsługiwany dźwignią umieszczoną bezpośrednio przy napędzie. Sprzęgło elektryczne Sprzęgło elektryczne służy najczęściej do automatycznego nastawienia sygnału stój na kształtowym semaforze wyjazdowym po minięciu go przez czoło pociągu (przy współpracy z czujnikiem torowym). Może być również stosowane do semaforów wjazdowych i tarcz ostrzegawczych. Sprzęgło umieszczane jest na maszcie semafora bezpośrednio nad jego napędem (w przypadku semaforów dwuramiennych - dwa sprzęgła). 
Działanie sprzęgła elektrycznego polega na tym, że napęd i ramię semafora lub dysk tarczy ostrzegawczej połączone są tylko wtedy gdy przez elektromagnes sprzęgła przepływa prąd. Z chwilą zaniku prądu kotwica elektromagnesu odpada powodując przesunięcie wodzika i haka sprzęgającego w stronę elektromagnesu, rozłączenie prętów i opadnięcie ramienia lub dysku tarczy. Tarcza zaporowa kształtowa Tarcza zaporowa kształtowa, odpowiednik świetlnego semafora zaporowego, ma formę latarni wyświetlającej białe koło z czarną, ruchomą poprzeczką. Może pokazać dwa sygnały: Z1 - stój - poprzeczka poziomo (sygnał ważny zarówno dla pociągów jak i manewrów) oraz Z2 - poprzeczka ukośnie - jazda dozwolona (jazda manewrowa, lub wyjazd z danego toru na ulokowany za głowicą semafor grupowy). 
Tarcza zaporowa kształtowa Sygnalizatory świetlne Sygnalizatory świetlne stosowane na PKP składają się z głowicy umieszczonej na maszcie z kilkoma (1-6) okrągłymi komorami świetlnymi. Komory posiadają jedną lub dwie żarówki (stosowane m.in. w przypadku światła czerwonego), odbłyśnik i dwie soczewki skupiające (wewnętrzna barwna). Niewielki fragment soczewki ma odmienny kształt kierujący promienie świetlne w innym kierunku co poprawia widoczność w przypadku postoju pod sygnalizatorem. W celu poprawienia widoczności sygnalizator wyposażony jest w szerokie czarne tło oraz daszki nad komorami świetlnymi. W tym samym celu sygnały składające się z kilku świateł najczęściej rozdzielane są ciemną komorą. Układ i barwy komór świetlnych zależą od przeznaczenia sygnalizatora (rodzajów wyświetlanych sygnałów). Semafory najczęściej oprócz komór światła czerwonego i zielonego/pomarańczowych posiadają umieszczoną na dole komorę światła białego umożliwiającą wyświetlanie sygnałów Ms2 i Sz. W razie potrzeby mogą zostać wyposażone w pasy świetlne oraz inne elementy, np. wskaźnik W24. 
Spotyka się sygnalizatory z głowicą znajdującą się bezpośrednio na maszcie lub odchyloną na wysięgniku w stronę toru, co poprawia widoczność sygnalizatora umieszczonego między słupami. Rzadkim rozwiązaniem jest ulokowanie dwóch sygnalizatorów na jednym maszcie. Oprócz typowych sygnalizatorów świetlnych, z głowicami umieszczonymi na maszcie, spotyka się sygnalizatory karzełkowe z głowicami w niewielkiej obudowie ulokowanej przy ziemi. Umożliwia to zastosowanie ich przy węższym rozstawie torów (do 3500mm). Sygnalizatory karzełkowe najczęściej stosowane są w przypadku tarcz manewrowych, sygnalizatorów Sz, rzadziej sygnalizatorów powtarzających, a wyjątkowo semaforów - w tym przypadku komory świetlne umieszczone mogą być w dwóch pionowych rzędach. Innym rozwiązaniem jest umieszczenie głowic sygnalizatorów na specjalnych konstrukcjach wsporczych nad torami. 
Semafor z pasem świetlnym i W24 
Semafor na bramce sygnałowej 
Semafor zaporowy karzełkowy Tarcza ostrzegawcza świetlna Z uwagi na długie drogi hamowania w jazdach pociągowych, przed semaforami w odległości drogi hamowania ustawiane są tarcze ostrzegawcze, których zadaniem jest informowanie o wskazaniach semafora i umożliwienie odpowiednio wczesnej reakcji (rozpoczęcia hamowania). Rolę tarcz ostrzegawczych mogą pełnić inne semafory. Tarcze ostrzegawcze świetlne składają się z komory światła pomarańczowego i najczęściej także zielonego. Maszt tarczy ostrzegawczej świetlnej malowany jest na szaro. Tarcza ostrzegawcza kształtowa Tarcza ostrzegawcza kształtowa złożona jest z ruchomego okrągłego dysku w kolorze pomarańczowym, z wewnętrzną czarną i zewnętrzną białą obwódką. Dodatkowo wyposażona jest w podświetlaną przesłonę zielono-pomarańczową. Wyróżnia się trzy rodzaje tarcz ostrzegawczych kształtowych: tarcze dwustawne, pokazujące sygnały Ot1 (semafor pokazuje stój) oraz Ot2 (wolna droga), trzystawne - Ot1, Ot2, Ot3 (wyposażone w czerwono-białą ruchomą strzałę pod dyskiem) oraz nieruchome, informujące jedynie o zbliżaniu się do semafora. 
Tarcza ostrzegawcza kształtowa Tarcza ostrzegawcza przejazdowa Tarcze ostrzegawcze przejazdowe ustawiane są w odległości drogi hamowania przed przejazdami z komputerową, samotestującą się samoczynną sygnalizacją przejazdową i mają za zadanie informować obsługę o stanie urządzeń przejazdowych. W stanie zasadniczym tarcza jest wygaszona, po najechaniu przez pociąg na czujnik tarcza wyświetla sygnał Osp2 (dwa pionowe białe światła) - urządzenia sprawne - lub Osp1 (dwa poziome pomarańczowe światła) - urządzenia niesprawne, jazda przez przejazd z prędkością 20 km/h. Tarcza ostrzegawcza przejazdowa posiada maszt pomalowany w czarno-białe pasy. 
Tarcza ostrzegawcza przejazdowa Sygnalizatory powtarzające Sygnalizatory powtarzające ustawiane są przed semaforem w liczbie 1-3 w przypadku jego niedostatecznej widoczności, co może mieć miejsce np. w przypadku wjazdu na stację po ciasnym łuku. Informują one o wskazaniach semafora podobnie jak tarcze ostrzegawcze świetlne, z tym że wyposażone są w dodatkową stale świecącą białą komorę. Sygnalizatory powtarzające nie posiadają kształtowego odpowiednika. Sygnalizatory manewrowe Do sygnalizatorów manewrowych zaliczają się tarcze manewrowe, tarcze rozrządowe oraz sygnalizatory do prób hamulców zespolonych. Tarcza manewrowa świetlna Tarcze manewrowe służą do kierowania jazdami manewrowymi w obrębie posterunku ruchu i spotykane są na większości większych stacji, oraz przeważnie na każdej stacji wyposażonej w urządzenia elektryczne. Tarcza manewrowa świetlna złożona jest z dwóch komór świetlnych: niebieskiej oraz białej (bardzo rzadko jedynie niebieskiej). 
Tarcza manewrowa świetlna karzełkowa Tarcza manewrowa kształtowa Tarcza manewrowa kształtowa składa się z obróconego o 45°, ruchomego, niebieskiego kwadratu z białą obwódką. Kwadrat w zasadniczym stanie jest ustawiony pionowo (sygnał M1), ustawienie poziome (M2) zezwala na jazdę manewrową. Często spotykane są tarcze nieruchome, których minięcie odbywa się na polecenie dyżurnego ruchu. Sygnały nocne wyświetlane mogą być przy pomocy podświetlanych niebiesko-białych przesłon. 
Tarcza manewrowa kształtowa Tarcza rozrządowa świetlna Tarcze rozrządowe stosowane są na górkach rozrządowych i usprawniają proces rozrządzania składów. Oprócz głównej tarczy przy grzbiecie górki stosowane są zazwyczaj powtarzacze tarcz rozrządowych lokowane w większej odległości. Tarcza rozrządowa świetlna składa się z trzech rzędów białych świateł ułożonych po trzy poziomo, ukośnie i pionowo. Tarcze rozrządowe obsługiwane są najczęściej przez starszego ustawiacza w porozumieniu z dyżurnym ruchu. 
Tarcza rozrządowa świetlna Tarcza rozrządowa kształtowa Tarcza tego typu jest już bardzo rzadką konstrukcją. Składa się z czarnego koła oraz białej poprzeczki z czarną ramką ustawianej poziomo, ukośnie lub pionowo za pomocą specjalnej trzystawnej dźwigni (sygnały Rt1, Rt2 i Rt3). Sygnalizatory do prób hamulców zespolonych Sygnalizatory takie mają postać świetlnych sygnalizatorów karzełkowych z trzema białymi światłami, służącymi do wyświetlania sygnałów przy próbie hamulców zespolonych. Obsługiwane są przez rewidenta. Sygnalizatory tego typu są bardzo rzadkim rozwiązaniem i praktycznie już nie funkcjonują. |
   EP09-044   |
  (c) Paweł Okrzesik 2003-2010. Wykorzystywanie elementów witryny bez wiedzy i zgody autora zabronione.
|
||