       |
||
  » home » newsy » galeria » sterow. ruchem » wagony » mapa kolejowa » linia 117      » o stronie... » o autorze... » księga gości » linkownia » kontakt 
|
Urządzenia kluczoweUrządzenia kluczowe stanowią najprostszy i najstarszy sposób zabezpieczania ruchu na posterunkach. Zwrotnice i wykolejnice nastawiane są dźwigniami umieszczonymi bezpośrednio przy nich i zamykane zamkami kluczowymi (stąd nazwa urządzeń). Jeżeli zwrotnica zamykana jest w przebiegach w obu położeniach, posiada zamek podwójny (+/-), w jednym - pojedynczy. Zwrotnice i wykolejnice nie zamykane w przebiegach nie muszą mieć zamków. W podwójnym zamku zależności zwrotnicy zawsze uwięziony jest jeden z kluczy, jeżeli zwrotnica znajduje się w położeniu minus - klucz plus, jeżeli w położeniu plus - klucz minus. Po włożeniu drugiego klucza do zamka możliwe jest przełożenie zwrotnicy i wyjęcie pierwszego klucza, który zanoszony jest spowrotem do nastawni. Dzięki temu po obecności poszczególnych kluczy stwierdzić można stan urządzeń - np. obecność klucza plus oznacza że dana zwrotnica zajmuje położenie plus. Do uzależniania obecności odpowiednich kluczy od możliwości nastawienia przebiegu służą skrzynie kluczowe lub aparaty kluczowe. Utwierdzanie przebiegów i blokada stacyjna realizowana jest poprzez bloki elektromechaniczne. Do wzajemnego uzależnienia pracy poszczególnych urządzeń (skrzyni kluczowej, aparatu blokowego, dźwigni sygnałowych) przeważnie także stosuje się klucze. Tablice kluczowe Tablica kluczowa stosowana jest wyjątkowo, służy do wzrokowego skontrolowania poprawności ułożenia drogi przebiegu i nie jest uzależniona w żaden sposób od dźwigni sygnałowych/przycisków sygnałowych. Dla każdego przebiegu w tablicy znajduje się rząd wieszadełek na których należy powiesić odpowiednie klucze. Tła w miejscach na klucze mają barwę czerwoną, co ma zwracać uwagę na brak klucza. Tablice kluczowe powinny być stosowane tylko doraźnie, w przypadku np. przebudowy stałych urządzeń SRK. Skrzynia typu Zazulaka 
Skrzynia kluczowa konstrukcji inż. Zazulaka jest najbardziej rozpowszechnionym rodzajem skrzyni kluczowej w Polsce. Może być ustawiona w dowolnym miejscu nastawni, istnieje także możliwość powieszenia jej na ścianie. Składa się z zespołu poziomych i pionowych wzajemnie uzależnionych od siebie suwaków, poruszanych przez zamki kluczowe umieszczone w rzędach przy krawędziach skrzyni - włożenie i przekręcenie klucza w zamku powoduje przesunięcie suwaka w kierunku zamka. Stan suwaków może być kontrolowany za pomocą styków elektrycznych. W rzędach poziomych na dole i u góry skrzyni znajdują się umieszczone pionowo zamki zwrotnicowe, wykolejnicowe, otrzymania nakazu lub zgody, po bokach - umieszczone poziomo zamki sygnałowe, przebiegowe i dania nakazu lub zgody. Suwaki uzależnione są od siebie za pomocą nasadek zależności. Przekręcenie i wyjęcie danego klucza z poziomego zamka (np. klucza sygnałowego) możliwe jest po włożeniu i przekręceniu kluczy do odpowiednich zamków pionowych i powoduje ich zamknięcie (nie można już wyjąć zamkniętych kluczy). 
Skrzynia kluczowa Zazulaka Klucze sygnałowe służą do otwarcia zamków zamykających dźwignie sygnałowe - jeżeli są uwalniane bezpośrednio ze skrzyni kluczowej, przebiegi są tylko zamykane (bez utwierdzania) - taka sytuacja często występuje przy sygnalizacji kształtowej. Utwierdzenie przebiegów uzyskać można przez zastosowanie bloków przebiegowych utwierdzająch (Pu) - zablokowanie bloku możliwe jest po włożeniu do zamka podblokowego odpowiedniego klucza przebiegowego wyjętego ze skrzyni kluczowej, i jest warunkiem nastawienia sygnału. Przy sygnalizacji świetlnej stan bloku kontrolowany jest w obwodzie sygnałowym. Sygnały na semaforach wyświetlane są najczęściej za pomocą pulpitu świetlnego, na którym oprócz przycisków sygnałowych wraz z powtarzaczami stanów sygnalizatorów rozmieszczone są przyciski do podawania Sz oraz przyciski i kontrolki przekaźnikowych blokad liniowych. Jeden blok Pu może służyć do utwierdzania wielu przebiegów - wówczas kilka kluczy przebiegowych pasuje do jednego zamka podblokowego, a stwierdzanie na którym sygnalizatorze ma zostać wyświetlony sygnał odbywa się na podstawie stanów zestyków w skrzyni kluczowej. Blok Pu zwalniany jest samoczynnie pod wpływem zadziałania czujników torowych lub poprzez przekręcenie klucza w zwalniaczu kluczowym, którego usytuowanie wymusza wzrokową kontrolę przejazu pociągu. W urządzeniach kluczowych stosuje się elektromechaniczną blokadę stacyjną. Bloki dania i otrzymania nakazu/zgody uzależniane są od skrzyni za pomocą kluczy - danie nakazu/zgody możliwe jest po włożeniu do zamka podblokowego klucza wyjętego ze skrzyni, natomiast w drugiej nastawni odblokowany blok otrzymania nakazu/zgody zwalnia klucz z zamka podblokowego, który wkładany jest do skrzyni kluczowej i uczestniczy w zależnościach tak samo jak klucze zwrotnicowe i sygnałowe. 
Pulpit do obsługi semaforów świetlnych, współpracujący z urządzeniami kluczowymi Przy urządzeniach kluczowych z sygnalizacją świetlną stosowana jest najczęściej przekaźnikowa blokada liniowa która uzależniona jest od obwodów sygnałowych podobnie jak w urządzeniach przekaźnikowych. Przy sygnalizacji kształtowej z reguły nie stosuje się blokady liniowej - ruch prowadzony jest na podstawie telefonicznego zapowiadania pociągów. Aby blokada elektromechaniczna mogła działać, należy zabudować skrzynię zależności z suwakami sygnałowymi uzależnionymi poprzez zawórki od bloków blokady. Skrzynia typu P46 
Skrzynia kluczowa typu P46 ma formę skrzyni umieszczonej na stojaku, zawierającej na przedniej ściance zamki kluczowe i drążki przebiegowe mające formę obrotowych klamek. Zasada działania jest zbliżona do zasady działania nastawnicy mechanicznej scentralizowanej - zamki kluczowe poruszają poprzeczkami zależnościowymi umieszczonymi nad suwakami przebiegowymi, które poruszane są drążkami przebiegowymi. Ponadto zamki kluczowe dla kluczy sygnałowych poruszają suwakami sygnałowymi. Suwaki mogą zostać wyposażone w styki elektryczne. Na skrzyni umieszczony może być aparat blokowy z blokami Pu i blokady stacyjnej, które są bezpośrednio uzależnione od suwaków przebiegowych i sygnałowych. Zależności między suwakami i poprzeczkami realizowane są przez nasadki zależności, podobnie jak w urządzeniach scentralizowanych. Drążki przełożyć można w lewo lub w prawo, dla dwóch różnych przebiegów. Wałek na którym obraca się drążek wyprofilowany jest w ten sposób, że może zostać zamknięty przez suwak innego, sprzecznego przebiegu. Wałki drążków przebiegowych oraz inne, oddzielne wałki blokowe (poruszane suwakami) połączone mogą być z blokami elektromechanicznymi za pośrednictwem zawórek blokowych, tak jak w nastawnicy scentralizowanej. Po włożeniu odpowiednich kluczy do zamków skrzyni należy przekręcić odpowiedni drążek przebiegowy, co powoduje zamknięcie poprzeczek tych zamków i zwolnienie poprzeczek zamków sygnałowych (przy sygnalizacji kształtowej). Zablokowanie bloku Pu powoduje utwierdzenie suwaka przebiegowego i umożliwia podanie sygnału z pulpitu świetlnego (przy sygnalizacji świetlnej). Bloki blokady stacyjnej połączone są z wałkami przebiegowymi za pomocą zawórek i działają tak samo jak w przypadku urządzeń scentralizowanych. Blokada liniowa może być uzależniona elektrycznie (przekaźnikowa) lub mechanicznie - poprzez zawórki poruszane suwakami sygnałowymi. Inne rodzaje skrzyń kluczowych Istnieje również kilka innych rodzajów skrzyń kluczowych, w większości już wycofanych z eksploatacji. Bardzo podobną zasadę działania do skrzyni typu P46 ma skrzynia typu HL-35. Ciekawą konstrukcję mają poniemieckie skrzynie typu Weinitschke. Ich zasada działania nieco przypomina skrzynię typu Zazulaka, z tym że istnieje tylko jeden rząd zamków przy dolnej krawędzi skrzyni. Zamki zwrotnicowe umieszczone są po prawej, sygnałowe - po lewej, wszystkie zamki poruszają suwakami zależnościowymi poruszającymi się pionowo. Suwaki zależnościowe zamków sygnałowych ponadto za pomocą specjalnych napędów poruszają poziomo ulokowanymi suwakami przebiegowymi, które za pośrednictwem nasadek zależności wchodzą w zależności z suwakami zależnościowymi. Na skrzyni ulokować można aparat blokowy z blokami blokady stacyjnej, których pręty są bezpośrednio uzależnione od suwaków przebiegowych. 
Ciekawym rozwiązaniem jest pokazywanie poprawności ułożenia drogi przebiegu. Na przedniej ścianie skrzyni znajduje się szereg poziomych różnokolorowych linii - każda z nich odpowiada jednemu przebiegowi, który opisany jest z boku, i posiada okienka kontrolne w których pokazują się tarczki poruszane suwakami zależnościowymi. Jeżeli dany suwak zależnościowy znajduje się w poprawnym położeniu, w okienku pokazuje się barwa odpowiadająca barwie danej linii, jeżeli nie - kolor czerwony. Jeżeli przebieg jest nieczynny, w okienkach ukazuje się barwa czarna. Jeżeli zrezygnowano z włączenia w zależności danego elementu aby umożliwić jednoczesne odbywanie się innego przebiegu - kolor szary. Poprawność ułożenia danego przebiegu poznawana jest po jednolitym kolorze jego linii. |
   ET41-186   |
  (c) Paweł Okrzesik 2003-2010. Wykorzystywanie elementów witryny bez wiedzy i zgody autora zabronione.
|
||