       |
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
  » home » newsy » galeria » sterow. ruchem » wagony » mapa kolejowa » linia 117      » o stronie... » o autorze... » księga gości » linkownia » kontakt 
|
Linia 117Informacje ogólne :: Stacje i przystanki :: Początki
Dwudziestolecie międzywojenne :: II Wojna Światowa Okres powojenny :: Lata świetności :: Elektryfikacja Kryzys :: Renesans w Wadowicach :: Dziś Jutro :: Galeria fotograficzna :: Dodatki Informacje ogólne 
Linia 117 (tabela 139 w SRJP) jest lokalną, jednotorową, zelektryfikowaną linią przebiegającą przez zachodnią Małopolskę. Liczy 58 km długości i prowadzi z Kalwarii Zebrzydowskiej przez Wadowice, Andrychów, Kęty do Bielska Białej. Trasa biegnie w malowniczej scenerii u stóp Beskidu Małego - ma charakter podgórski, znajduje się na niej kilka znacznych wzniesień. Ruch na linii jest niewielki - głównie kilka par pociągów osobowych, które obsługiwane są przez jednostki EN57. Odcinek Kalwaria Z.L. - Wadowice jest częścią "Szlaku papieskiego" z Krakowa Głównego, po którym kursuje "Pociąg Papieski". Mapka linii - kliknij aby powiększyć Stacje i przystanki
Początki W 1885 roku Cesarsko-Królewska Wyłącznie Uprzywilejowana Kolej Północna Cesarza Ferdynanda (KFNB) rozpoczęła budowę linii kolejowej Bielsko - Wadowice. Do robót ziemnych wykorzystywano najprymitywniejsze ręczne narzędzia przeworząc urobek furmankami. Pierwsze pociągi robocze do Andrychowa dotarły w 1887 roku. Dwa lata później rozpoczęto budowę odcinka Wadowice - Kalwaria. Linię na całej długości otwarto 1 czerwca 1888 roku. Z pierwszym rozkładem jazdy na linii kursowały dwie pary pociągów osobowo-towarowych. Obsługę trakcyjną prawdopodobnie stanowiły parowozy typu Vd z fabryki Wiener Neustadt (później oznakowane na PKP jako Th16). Podróż całą trasą zajmowała około 4 godzin. Składy złożone były z dwuosiowych wagonów klasy II/III i III oraz dwuosiowych wagonów towarowych. Dwudziestolecie międzywojenne Pod koniec 1918 roku linia Bielsko - Kalwaria została przejęta przez nowoutworzoną Dyrekcję Kolejową w Krakowie. Nastąpiły zmiany w obsłudze trakcyjnej. Starsze parowozy zastąpiono nowszymi, silniejszymi. Na linii spotkać można było Ol11, Ol12, Okl12, Ti11, Ti16, Tp15, Tp17, Tp106, Tw12. II Wojna Światowa W 1939 roku decyzją władz hitlerowskich zachodnia część województwa krakowskiego została wcielona do Rzeszy, a na pozostałej utworzono tzw. Generalne Gubernatorstwo. Granica przebiegała m.in. po linii rzeki Skawy, tak więc Wadowice stały się stacją graniczną.
Stare rozkłady jazdy:
Tabelka zaczerpnięta ze strony http://pkjs.de/bahn/Kursbuch1944. Mało kto wie, że w czasie wojny w tej okolicy miał miejsce prawdopodobnie najtragiczniejszy wypadek w historii polskich kolei. Miał miejsce 24 listopada 1944 roku, po południu. Z Wadowic do Kalwarii jechał pociąg towarowy wiozący zaopatrzenie dla niemieckiego wojska. W tym samym czasie, w wyniku pomyłki dyżurnego ruchu z Kalwarii na zajęty szlak wyprawiony został pociąg osobowy z Zakopanego do Krakowa, mający jechać objazdem przez Wadowice i Spytkowicę z powodu uszkodzenia przez partyzantów toru na odcinku Kalwaria - Skawina. Dyżurny ruchu spostrzegł swój błąd i wysłał za pociągiem osobowym lokomotywę, która miała gwizdem ostrzec drużynę pociągu osobowego. Ta jednak nie słyszała ostrzegawczych sygnałów i w okolicy Barwałdu Średniego doszło do czołowego zderzenia z pociągiem towarowym. W wyniku katastrofy śmierć poniosło około 130 osób, a ponad 100 zostało rannych. Wśród ofiar byli głównie mieszkańcy Ziemi Wadowickiej. Katastrofę upamiętnia postawiony obok toru monument. Lata powojenne W latach pięćdziesiątych wycofano z eksploatacji ostatnie austriackie parowozy. Linię obsługiwały m.in. parowozy serii TKt48 z Suchej Beskidzkiej, krakowskie SN61. W Wadowicach spotkać można było także Szczakowskie SM41 kursujące na linii Trzebinia - Skawce. Pod koniec lat sześćdziesiątych wycofano stare dwu- i trzyosiowe wagony pasażerskie i zastąpiono je wagonami czteroosiowymi. Okres świetności W latach 1974-1976 do obsługi linii 117, prócz parowozów, używano też lokomotyw SP45 z MD Kraków Płaszów. Później, od 1976 roku do elektryfikacji obsługę składów przejmowały powoli SP42 (względnie SM42) z MD Trzebinia i MD Kraków Płaszów, w trakcji pojedynczej lub podwójnej. Aż do elektryfikacji na linii spotkać można było parowozy Ty2 z parowozowni z Chabówki. Pociągi osobowe od 1973 roku były złożone głównie z wagonów piętrowych (Bhp). Od 1972 roku przewozy towarowe obsługiwały SM42 i ST44 z MD Czechowice Dziedzice. W zimie 1986/87 w ramach testów na linii jeździły SP32 z planowym zjazdem na wyposażenie do MD Czechowice Dziedzice. W latach 1989-1990 do obsługi pociągów pasażerskich sporadycznie zatrudniano również ST43 z MD Kraków Płaszów lub SM31.
Stare rozkłady jazdy:
Rozkłady ze zbiorów Leszka Matuli (84/85,88/89) oraz nadesłane przez Krzysztofa Wądolnego (74/75) Elektryfikacja Pierwotnie elektryfikację trasy planowano na rok 1979, ale z powodu braku pieniędzy odłożono na później. Początek robót elektryfikacyjnych miał miejsce dnia 17 kwietnia 1989 kiedy rozpoczęto przebudowę stacji Kozy. Pierwszy pociąg elektryczny przejechał przez Kęty 5 grudnia 1990 roku, była to katowicka jednostka EN57-922. Mniej więcej w tym samym okresie zlikwidowano odchodzący od Wadowic szlak do Skawców oraz rozpoczęto przebudowę stacji Wadowice, która nie została dokończona i została przerwana na długie lata. Po elektryfikacji w krótkim okresie część pociągów stanowiona była przez składy wagonowe prowadzone przez EU06 lub EU07 z MD Kraków Prokocim. W ruchu towarowym, prócz SM42, zatrudniano też ET21 i ET41 z MD Czechowice Dziedzice (głównie do cięższych pociągów Bielsko Biała - Kęty, prowadzących wagony do ZML Kęty). Składy wagonowe w pociągach osobowych wkrótce zastąpiono krakowskimi jednostkami EN57 (EN71) kursującymi najczęściej w podwójnej trakcji. Krakowskie EU07 wkrótce powróciły na trasę, prowadząc nocny pospieszny Szczecin - Zakopane, który zaczął kursować od rozkładu 93/94. Na odcinku Wadowice - Kalwaria (przez Spytkowice, Trzebinię) przez jakiś czas kursował też nocny pociąg posp. Gdynia - Zakopane prowadzony również przez krakowską EU07. W pierwszej połowie lat 90 scentralizowano sterowanie ruchem na stacjach Andrychów, Kozy, Bielsko Biała Wsch., instalując tam nowo skonstruowane urządzenia OSA (Oszczędnościowy System Automatyki); scentralizowana została również stacja Klecza Górna. Przez jakiś czas pociągi relacji Bielsko Biała - Andrychów (2 pary) prowadzone były przez EN57 z ZPR Katowice, a od lipca do października 1997 "Ornak" rel. Katowice - Zakopane jeździł linią 117 z powodu powodzi (planowo przez Żywiec, Suchą).
Stare rozkłady jazdy:
Rozkłady ze zbiorów Leszka Matuli Kryzys Niemal do końca lat 90 na odcinku Wadowice - Bielsko utrzymywały się duże potoki pasażerskie; kursowało ok. 20 par pociągów osobowych. Po 1998 w wyniku wprowadzania ograniczeń prędkości czas przejazdu zaczął wydłużać się, w rezultacie wiele podróżnych zrezygnowało z PKP na rzecz transportu drogowego. Ilość połączeń drastycznie spadła, zredukowano podwójne składy do pojedyńczych EN71, później EN57. 24 czerwca 2000 zapadła decyzja o zamknięciu ruchu na odcinku Wadowice - Kalwaria. Niecałe trzy miesiące później, 3 września, dzięki protestom samorządów ruch został przywrócony. 6 sierpnia 2001 wzbrana Soła poważnie uszkodziła most kolejowy w Kętach Podlesiu. Woda całkowicie zniszczyła filar nr VI mostu, spowodowała pęknięcie filara nr VII i częściowe uszkodzenie filara nr VIII. Ruch na linii został poważnie zagrożony całkowitym zamknięciem. Pociągi osobowe kursowały nadal, na odcinku Kęty - Kęty Podlesie wprowadzono KKA. Pociągi zdawcze do Kęt dojeżdżać musiały przez Wadowice ze Spytkowic. Jesienią 2002 roku po naleganiach samorządów PKP rozpoczęły naprawę mostu. Przed pracami konieczne było przeniesienie koryta Soły. Przeprawa była gotowa w styczniu następnego roku, a 1 lutego 2003 przywrocono na niej regularny ruch kolejowy. Remont kosztował 1 mln 311 tys. zł. - pozyskanie tych środków znacznie ułatwiło wsparcie finansowe ze strony samorządów. Pod koniec 2003 roku dzięki staraniom wadowickiego starosty przybyły dwie pary pociągów przyspieszonych: "Ornak" (który jeździł dotąd przez Żywiec) oraz R+ Kraków - Bielsko, który obsługiwany był krakowskimi jednostkami ED72 (13 czerwca 2004 został zdegradowany z R+ do pociągu przyspieszonego z powodu wprowadzenia dodatkowych postojów na odcinku Skawina - Kalwaria). W następnym rozkładzie wszystkie pociągi zaczynające/kończące bieg w Kalwarii skrócono do odcinka Bielsko - Wadowice, zlikwidowano także pociąg przyspieszony do Krakowa zastępując go osobowym Wadowice - Kraków (EN57). W grudniu 2005 ze zmianą rozkładu na linię 117 wrócił nocny pospieszny Szczecin - Zakopane, a także wydłużono jedną parę pociągów Bielsko - Wadowice do Kalwarii Zebrzydowskiej Lanckorony. Renesans w Wadowicach Wadowice w związku z osobą Jana Pawła II stały się ważnym celem pielgrzymek. W związku z tym pod koniec 2005 roku pojawił się pomysł uruchomienia specjalnego połączenia Kraków - Wadowice właśnie dla pielgrzymów - "pociągu papieskiego". Miał być obsługiwany specjalną jednostką, a szlak miał przejść generalny remont. Prace torowe rozpoczęto na początku 2006 roku, a skończono w maju. Wymieniono znaczną część nawierzchni na nietypowe, prototypowe metalowe podkłady w kształcie litery Y, a resztę gruntownie odnowiono - podnosząc miejscami prędkość szlakową do 70 km/h. Odnowiono stacje i przystanki na tej trasie, a w Wadowicach prowizorycznie dokończono przerwany remont (udrożniony został tor 2). Przygotowano też do ponownego otwarcia stację Klecza Górna (ma być sterowana zdalnie z Wadowic). W planach była także budowa łącznicy z Kalwarii Zeb. w stronę Skawiny pozwalającej uniknąć zmiany czoła w KZL, ale tą inwestycję odłożono na później. Oficjalnie odcinek KZL - Wadowice po remoncie otwarto 31 maja 2006. Na obsługę połączenia wyprodukowano w Nowym Sączu jednostkę 14WE-07 (obecnie oznaczona EN61-01). Została pomalowana w barwy papieskie i wyposażona w ekrany na których wyświetlane są filmy dokumentalne związane z papieżem. 27 maja pociąg został poświęcony przez papieża Benedykta XVI, 2 czerwca odbył inauguracyjny kurs do Wadowic, a dzień później rozpoczął regularne kursy. W wakacyjne dni cieszył się sporą frekwencją. Pociąg okazał się przebojem ubiegłych wakacji. Planowane jest przedłużenie pociągu aż do Bielska Białej - oraz remont tego odcinka. Niepokoi jedynie fakt, że wkrótce po otwarciu odcinka Wadowice - Kalwaria zlikwidowano 3 z 4 par pociągów osobowych kursujących pomiędzy Wadowicami i Krakowem (kursujące z Bielska Białej skrócono do Wadowic) - świeżo odnowione przystanki stały się niemal bezużyteczne (obecnie zatrzymuje się przy nich tylko 1 para pociągów). W połowie 2007 roku ponownie przystąpiono do modernizacji Wadowickiej stacji - dokończono peron nr. 1 oraz przejście podziemne oraz rozpoczęto przebudowę urządzeń SRK na urządzenia przekaźnikowo - komputerowe, sterowane z nowo wybudowanej nastawni - dotychczas funkcjonowały dwie nastawnie z urządzeniami kluczowymi (ręcznymi). Zmodyfikowano przy tym nieco układ torowy (dokończenie południowej głowicy, zlikwidowanie toru przy magazynie). Dziś Obecnie po trasie kursuje 6 par pociągów Bielsko Biała Gł. - Wadowice, jedna para Bielsko Biała Gł. - Kraków Gł., sezonowo także "Ornak", oraz nocny pospieszny Szczecin - Zakopane (obecnie pod nazwą "Bosman", w ubiegłym rozkładzie "Podhalanin"), obsługiwany przez EU07 CM Poznań. Na noc sylwestrową do Zakopanego kursuje dodatkowa para z Katowic - "Ornak Bis". W okresie maj - wrzesień z Wadowic do Krakowa kursują 3 pary "pociągu papieskiego" - poza sezonem jedna para w ograniczonym terminie. Ruch towarowy stanowi zdawczy nr. 7784/7785 Bielsko Biała Gł. - Andrychów, prowadzony przez SM42 CM Czechowice Dziedzice. Planowo kursuje on we wtorki i czwartki, obecnie poza Bielskiem Białą Wsch. (gdzie dowozi głównie węgiel) pojawia się bardzo rzadko. Według planu w pozostałe dni robocze kursuje krótki zdawczy Bielsko Biała Gł. - Bielsko Biała Wsch. Jutro Niestabilną sytuację linii poprawiła inicjatywa "pociągu papieskiego". Mimo to nadal jest ona nierentowna. Niejednokrotnie poruszany był temat przejęcia ruchu na linii przez autobusy szynowe (najpierw przez SA109 z UM Kraków, później mówiono o EN81). Samorządy, przez które przebiega trasa, od dłuższego czasu starają się o to i proponują dofinansowanie - szczególnie zainteresowane są samorządy z Wadowic i z Kęt. Innym rozwiązaniem miało by być przejęcie ruchu przez obcego przewoźnika - CD lub DB. Prowadzone są także starania o uruchomienie połączenia turystycznego Kraków - Wadowice - Bielsko - Zilina, obsługiwanego "pociągiem papieskim" - być może nastąpi to już wkrótce. Dodatki Symulacja ruchu na linii 117 Stacje dla "Kolejarza" mojego autorstwa: Bielsko Biała Główna 2005 (15 kb) Bielsko Biała Wschód 2004 (4 kb) Kozy 2004 (3 kb) Kęty 2004 (4 kb) Stacje autorstwa Krzysztofa Wądolnego: Wadowice 2000, 2001, 2003, 2004 (8 kb) Kalwaria Lanckorona 2002, 2003, 2004 (9 kb) Kalwaria Zebrzydowska 1991 (2 kb) Klecza Górna 1991 (2 kb) Andrychów 1991, 2002, 2003, 2004, 2005 (8 kb) Podziękowania dla Leszka Matuli za informacje i skany rozkładów oraz dla Krzysztofa Wądolnego za skan rozkładu 74/75. |
   ED72-014   |
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
  (c) Paweł Okrzesik 2003-2008. Wykorzystywanie elementów witryny bez wiedzy i zgody autora zabronione.
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
